جی.‌دی. سلینجر درگذشت

دی ۲۵م, ۱۳۸۸

 

دقیقا بیست و هفت روز پیش، اول ژانویه بود که داشتم یادداشت یک‌سال پیشم را درباره‌ی نود سالگی جناب سلینجر بازخوانی می‌کردم که دلم شور زد و ناخودآگاه با خودم گفتم که نکند سلینجر هم مثل همینگوی و شکسپیر و خیلی‌های دیگر درست همان ماهی از دنیا برود که در همان ماه به‌دنیا آمده. حالا مات و مبهوت مانده‌ام که چشم من شور بوده یا نه، سلینجر تصمیم گرفته که پس از نیم‌قرن جدایی به خانواده‌ی «گلس» بپیوندد. همیشه فکر می‌کردم که مرگ سلینجر اتفاق خیلی بزرگی باید باشد و آدم‌ها از خودشان واکنش‌های زیاد نشان می‌دهند. چند ساعت پیش که خبر را شنیدم، بهت‌زده به همکارانم که امشب در هتلی هستند که اقامت دارم، گفتم که سلینجر از دنیا رفت. یک کارگردان انگلیسی و فیلم‌بردار و صدابردار و یک همکار دیگر که وقتی مرگ سلینجر را بهشان خبر دادم، بهترین واکنش‌شان این بود: «آهان! جی. دی. سلینجر؟ آره خیلی بچه بودم خواندمش. جدی؟ مردش؟»

همیشه فکر می‌کردم که مرگ سلینجر یکی از مهم‌ترین اتفاقات ادبی قرن خواهد بود و حالا یک‌کم از برخورد دوستانم در هتل مایوس شده‌ام اما اینترنت که می‌آیم، می‌بینم که دوستان ایرانی‌ام مثل من مات‌شان برده و یک‌کم دلم گرم می‌شود. تصورم این است که اتفاق مهمی افتاده و باید یک‌کاری کرد و هرچقدر هم که فکر می‌کنم یاد کار خاصی نمی‌افتم، یعنی حالت کسی را دارم که انگار باید یک کاری بکند و بعد هیچ کاری به ذهنش نمی‌رسد. پیش از این مقالاتی درباره‌ی زندگی و آثار سلینجر از نگاه زن‌های تاثیرگذار زندگی او، ماجرای حماقت یک ناشر آمریکایی در چاپ نکردن ناتوردشت و «جناب سلینجر نود سالگی‌ات مبارک!» را در سیب گاززده نوشته‌ام که می‌توانید آن‌ها را به همراه چندین مطالب دیگر در صفحه‌ی ویژه‌ی «جی‌.دی. سلینجر» در سیب گاززده بخوانید:

صفحه‌ی ویژه‌ی‌ «جی‌.دی. سلینجر» در سیب گاززده | زندگی «جی‌.دی. سلینجر» از نگاه‌ زن‌های تاثیرگذار زندگی او

ماری نادی برنده‌ی جایزه‌ی گنکور سال ۲۰۰۹ فرانسه شد

آبان ۱۱م, ۱۳۸۸

 

ماری نادی نویسنده‌ی فرانسوی سنگالی‌‌تبار معتبرترین جایزه‌ی ادبیات سال کشور فرانسه را به خانه برد تا مهم‌ترین جوایز ادبی سال ۲۰۰۹ جهان را زنان نویسنده از آن خود کرده باشند. پیش از این، هرتا مولر برنده‌ی جایزه نوبل ادبیات، هیلاری منتل برنده‌ی جایزه‌ی بوکر انگلستان، آلیس مونرو برنده‌ی جایزه‌ی بخش بین‌المللی بوکر سال ۲۰۰۹ و الیزابت اشتروت برنده‌ی جایزه پولیتزر ادبیات سال ۲۰۰۹ شده‌‌اند. به این ترتیب سال ۲۰۰۹ را می‌توان سالی پر از جوایز ادبی برای زنان نویسنده‌ی جهان به حساب آورد. سالی که زنان نویسنده تاج‌ بهترین جوایز ادبی دنیا را بر سر خود قرار دادند.

آکادمی گنکور ظهر امروز نام ماری ندای را طی مراسمی در رستوران دروان پاریس به‌عنوان برنده‌ی سال ۲۰۰۹ خود اعلام کرد. نادی در حالی نام خود را کنار بزرگان ادبیات کشور فرانسه همچون مارسل پروست، سیمون دو بووار و رومن گاری در لیست برندگان جایزه‌ی صد ساله‌ی گنکور قرار داد که نام این نویسنده‌ی سیاه‌پوست فرانسوی از ماه‌ها پیش بر سر زبان منتقدان ادبی فرانسه قرار داشت و خیلی‌ها او را بهترین نویسنده‌ی سال فرانسه پیش‌بینی می‌کردند. وی نخستین زن سیاه‌پوستی‌است که در تاریخ ۱۰۶ ساله‌ی گنکور این جایزه‌ی فرانسوی را از آن خود کرده است.

ماری نادی گنکور را به‌خاطر رمان «سه زن قوی» از آن خود کرده است، رمانی که انتشارات گالیمار آن را راهی بازار کتاب فرانسه کرده و تا به حال بیش از ده‌مرتبه تجدید چاپ شده و در حدود صد و چهل هزار نسخه فروش کرده است. کتاب «سه زن قوی» نوشته‌ی ماری نادی حتی با کتاب‌های پرفروش فرانسه همچون رمان اخیر املی نوتومب در حال رقابت است. ماری نادی همچنین نخستین زنی‌است که از سال ۱۹۹۸ تا به امروز جایزه‌ی گنکور را به خانه می‌برد.

ماری نادی ۴ ژوئن سال ۱۹۶۷ در حاشیه‌ی جنوبی شهر پاریس از مادری فرانسوی و پدری سنگالی به‌دنیا آمده است. نادی را مادرش که استاد علوم طبیعی دانشگاه است، به تنهایی بزرگ کرده. پدر ماری از زمان کودکی وی آن‌ها را ترک کرده و به آفریقا بازگشته و بعدها پس از بیست سال برای دومین بار دخترش را دیده است. نادی نویسندگی را از جوانی شروع کرده و نخستین کتابش را در سن هجده سالگی نزد انتشارات مینویی فرانسه به چاپ رسانده است.

وی در جوانی تحصیلات آکادمیک را نیمه رها کرد و به نویسندگی روی آورد و دومین کتابش را نیز در بیست سالگی منتشر کرد و از آن پس کتاب‌ها و نمایشنامه‌های زیادی را نزد انتشارات مینویی و گالیمار فرانسه به چاپ رسانده. «سه زن قوی» جدید‌ترین رمان ماری نادی است که داستان زندگی طاقت‌فرسای سه زن را روایت می‌کند که علی‌رغم مشکلات زندگی به‌تنهایی گلیم خودشان را آب بیرون می‌کشند. بدین ترتیب «سه زن قوی» تا حدودی برآمده از زندگی شخصی خود نادی و غیبت پدر در زندگی این نویسنده‌ی فرانسوی است. ماری نادی از سال ۲۰۰۷ به همراه همسر و فرزندش ساکن شهر برلین کشور آلمان است. سال گذشته عتیق رحیمی نویسنده‌ی افغان ساکن پاریس این جایزه‌ی معتبر ادبی را از آن خود کرد. منتقدان ادبی بر این باورند که نویسندگان مهاجر فرانسوی‌زبان و همچنین نویسندگانی که تماما فرانسوی نیستند، در سال‌های اخیر پیشروی ادبیات کشور فرانسه بوده‌اند.

مرتبط: مطلب لوموند درباره‌ی اهدای گنکور به ماری نادی | صفحه‌ی ویژه‌ی جوایز ادبی سال ۱۳۸۸

هرتا مولر برنده‌ی نوبل ادبیات سال ۲۰۰۹ شد

مهر ۱۶م, ۱۳۸۸

 

«هرتا مولر» نویسندهی رومانیایی ساکن آلمان که رمان «سرزمین گوجههای سبز»ش به فارسی ترجمه شده، دقایقی پیش جایزه‌ی نوبل ادبیات سال ۲۰۰۹ را از آن خود کرد تا دوازدهمین زنی باشد که معتبرترین جایزه‌ی ادبیات جهان را به خانه می‌برد. آکادمی سوئدی نوبل در حالی این جایزه را به هرتا مولر اهدا کرد که کمونیسم بیستمین سال سقوط خود را سپری می‌کند. مولر از جمله نویسندگانی‌ست که جنایات و فجایع دیکتاتورهای کمونیست کشورش و به خصوص دیکتاتوری نیکلای چائوشسکو را در آثار خود به تصویر کشیده است. آکادمی نوبل حین اعلام این خبر مولر را نویسنده، شاعر و مقاله‌نویسی معرفی کرد که «محرومیت‌ها را توام با نثری باصداقت و اهتمام به شعر» ارائه می‌دهد.

مولر پنجاه و شش ساله با دریافت این جایزه نامش را در کنار هاینریش بل و گونتر گراس به عنوان نویسندگان آلمانی‌زبان کارنامه‌ی برندگان نوبل ثبت کرد. پیش از این گراس در سال ۱۹۹۹ و بل در سال ۱۹۷۲ نوبل را به آلمان برده بودند. هرتا مولر ۱۷ اوت سال ۱۹۷۳ در میان اقلیت‌های آلمانی کشور رومانی به‌دنیا آمد. پدرش در جنگ جهانی دوم عضو ارتش اس‌اس‌ها بود و مادرش پس از جنگ توسط ارتش شوروی سابق به اردوگاه کار اجباری منتقل شد. وی نویسندگی را با انتشار نخستین رمانش به زبان آلمانی و در کشور رومانی در سال ۱۹۸۲ شروع کرد. این نویسنده‌ی آلمانی در سال ۱۹۸۷ و پیش از سقوط دیوار برلین به همراه همسر نویسنده‌اش «ریچارد واگنر» به آلمان مهاجرت کرد. وی هم‌اکنون ساکن شهر برلین است.

انتشار آثار مولر در کشور رومانی مخالفت‌های زیادی را در پی‌ داشت اما آثارش در آلمان و سپس در دیگر کشورهای دنیا به خصوص در کشورهای اروپایی مورد توجه قرار گرفت. آثار مولر تا به امروز به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی و همچنین فارسی ترجمه شده و «سرزمین گوجه‌های سبز»، «پاسپورت»، «سفر بر روی یک پا» و «قرار ملاقات» از معروف‌ترین آثارش هستند. جایزه‌ی ده میلیون کرونی نوبل در مراسمی در ماه دسامبر در استکهلم پایتخت سوئد و با حضور چهره‌های شاخص ادبی و سیاسی به این نویسنده‌ی آلمانی رومانیایی‌الاصل اهدا خواهد شد.

سال گذشته ادعای آکادمی نوبل مبنی بر این‌که آمریکایی‌ها به ترجمه‌ی آثار نویسندگان خارجی بی‌تفاوتند، جار و جنجال‌های زیادی را برانگیخت اما در نهایت نوبل ادبیات به نویسنده‌ی فرانسوی «لوکلزیو» اهدا شد. امسال نیز در حالی که منتقدان بسیاری معتقد بودند آکادمی نوبل در تکاپو برای دلجویی از آمریکایی‌ها است و می‌خواهد جایزه‌ی امسال خود را به یک نویسنده‌ی آمریکایی بدهد، بار دیگر منتقدان و صاحب‌نظران ادبی جهان شگفت‌زده شدند و آکادمی معتبرتری جایزه‌ی ادبیات جهان‌ را بار دیگر به یک نویسنده‌ی اروپایی داد. «سرزمین گوجه‌های سبز» رمان معروف «هرتا مولر» را غلام‌حسین میرزاصالح به فارسی ترجمه کرده و انتشارات مازیار آن را نخستین بار در سال ۱۳۸۰ راهی بازار کتاب ایران کرده است.

لینک مرتبط: صفحه‌ی ویژه‌ی «هرتا مولر» در سیب گاززده | صفحه‌ی ویژه‌ی «لوکلزیو» در سیب گاززده