نوبل ادبیات سال ۲۰۰۸ به «لوکلزیو» رسید
«ژان ماری گوستاو لوکلزیو» برندهی جایزهی ده میلیون کرونی نوبل ادبیات سال ۲۰۰۸ شد. این خبر لحظهای پیش در روز نه اکتبر و راس ساعت یازده صبح به وقت گرینویچ در حالی اعلام شد که نام «لوکلزیو» هفته گذشته در بیشتر لیستهای گمانهزنیهای منتقدان جهان دیده میشد. خبرگزاری فرانسه نیز چند روز پیش با انتشار گزارشی «لوکلزیو» را در صدر انتخابهای احتمالی خود برای برنده نهایی نوبل ادبیات ۲۰۰۸ اعلام کرده بود. با اتخاذ این تصمیم از سوی آکادمی سوئدی نوبل، نوبل ادبیات پس از بیست و دو سال به یک فرانسوی اهدا میشود. آکادمی نوبل با اعلام این خبر «لوکلزیو» را «نویسندهی سبکهای جدید، ماجراجوییهای شاعرانه، اشتیاق و کشش جسمانی و کاشف بشریت در وانفسای تمدن حکمفرما» توصیف کرد.
لوکلزیوی شصت و هشت ساله، ۱۳ آوریل سال ۱۹۴۰ در نیس فرانسه بدنیا آمده و تا به امروز بیش از چهل کتاب نوشته است. پدرش جراحی انگلیسی بود و مادرش از نسلی از انگلیسیها بود که در قرن هجدهم به «ایل موریس» مهاجرت کردند. در هشت سالگی به همراه خانواده به کشور «نیجریه» رفت. پدرش در این کشور پزشک جنگ جهانی دوم بود. لوکلزیو از کودکی به همراه زبان مادریاش فرانسوی، انگلیسی را نیز فراگرفت. وی پس از اتمام تحصیلات متوسطه به دانشگاه «بریستول» رفت و در سالهای ۱۹۵۸ و ۱۹۵۹ در این دانشگاه زبان و ادبیات انگلیسی خواند و در «موسسه آموزش ادبیات» شهر نیس فرانسه تحصیلاتش را در مقطع کارشناسی به پایان رساند. وی سپس در دانشگاه «اکسآنپروانس» فرانسه در سال ۱۹۶۴ کارشناسی ارشد گرفت. «لوکلزیو» خدمت سربازی خود را در سال ۱۹۶۷ در کشور «تایلند» گذراند اما بخاطر انتقادهای شدیدش از وضعیت اجتماعی این کشور به مکزیک فرستاده شد. وی سالهای ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۴ زندگی خود را در پاناما بود و سپس به ادامه تحصیل روی آورد و موضوع پروژهی دکترای خود را «بررسی تاریخ معاصر کشور مکزیک» انتخاب و آن را در دانشگاه «پرپینیان» در سال ۱۹۸۳ ارائه کرد. لوکلزیو پس از فارغالتحصیلی در دانشگاههای بانگوک، مکزیکو سیتی، بوستون و آلبوکرک آمریکا درس داد.
هر چند «لوکلزیو» نویسندگی را از سن هفت، هشت سالگی شروع کرده بود اما اولین رمانش را به نام «محاکمه شفاهی» در سال ۱۹۶۳ منتشر کرد که برندهی جایزه «رنودو» فرانسه شد. رمان «بیابان» که در سال ۱۹۸۰ منتشر شد، یکی از مهمترین آثار ادبی این نویسنده فرانسوی به حساب میآید. آکادمی نوبل رمان «بیابان» را «تصویر شگفتانگیز فرهنگ گمشده بیابان آفریقای شمالی» توصیف کرد. لوکلزیو بهجز نویسندگی به مقالهنویسی، داستان کوتاهنویسی و ترجمه متون ادبی نیز علاقهمند بوده و هست و کتابهای زیادی نیز در این حوزهها منتشر کرده.
لوکلزیو ابتدا تحت تاثیر نویسندگان همعصرش همچون ژرژ پرک و میشل بوتور بوده و از اندیشههای میشل فوکو و ژیل دولوز هم تاثیر گرفته است. با این حال، در انتهای سالیان هفتاد سبک ادبیاش را تغییر داد و به داستانهایی با روایت ساده روی آورد. ژان ماری گوستاو لوکلزیو در سال ۱۹۹۴ بهعنوان بزرگترین نویسندهی زندهی فرانسه معرفی شد. «انقلابها»، «قرنطینه»، «کاشف طلا»، «جنگ» و «بیابان» از مهمترین آثار این نویسنده پرآوازهی فرانسوی هستند. «بالاسینه» از جدیدترین آثار لوکلزیو است که سال ۲۰۰۷ وارد بازار کتاب فرانسه و سپس جهان شد. آکادمی نوبل همچنین این کتاب را «مقالهای عمیقا شخصی درباره تاریخ هنر فیلمسازی» توصیف کرد و لوکلزیو را بهخاطر نوشتن آن ستود. این کتاب گذریاست بر تاریخ سینما از موقع بوجود آمدناش تا به امروز. به گفته ماهنامه ادبی «مگزین لیتهرر» این کتاب که جنبههای خیالی هم دارد، در آنالیز تاریخ سینما موفق عمل کرده است. رمان «بیابان» و مجموعه داستان «موندو و داستانهای دیگر» از موفقترین آثار گوستاو لوکلزیو به حساب میآید که به فارسی نیز ترجمه شده است.
پرونده ویژه نوبل ادبیات ۲۰۰۸ | آلبوم عکسهای لوکلزیو | پرونده ویژه نوبل ادبیات ۲۰۰۷ | جوایز ادبی سال ۱۳۸۷